Oran nasıl okunur?

Türkiye'de ve kıta Avrupası'nda standart olan formattır. Ondalık oran, yatırılan tutar dahil toplam geri dönüş çarpanıdır.

toplam dönüş = yatırım × oran net kâr = yatırım × (oran − 1)

100 TL ve 2,45 oran için: toplam dönüş 245 TL, net kâr 145 TL.

Ondalık formatın en büyük avantajı olasılığa çevirmenin tek işlem olmasıdır:

örtük olasılık = 1 / oran

2,45 → 1 / 2,45 = 0,4082 → %40,82. Bu yüzden analizde tüm formatlar önce ondalığa çevrilir.

Ondalık oranda 2,00 sınırı önemlidir: altındaki oranlar %50'nin üzerinde bir olasılığa, üstündeki oranlar %50'nin altında bir olasılığa karşılık gelir.

Kesirli oran, net kârı yatırıma göre yazar: 5/2 oranı "yatırılan 2 birim başına 5 birim kâr" demektir.

ondalık = (pay / payda) + 1

• 5/2 → 2,5 + 1 = 3,50
• 1/1 ("evens") → 1 + 1 = 2,00
• 4/9 → 0,4444 + 1 = 1,44

Payın paydadan büyük olduğu oranlar "odds against" (olasılık %50'nin altında), küçük olduğu oranlar "odds on" (olasılık %50'nin üstünde) diye adlandırılır.

Olasılığa doğrudan çevirmek de mümkündür:

örtük olasılık = payda / (pay + payda)

5/2 için: 2 / 7 = 0,2857 → %28,57.

Amerikan formatta oran işaretli bir tam sayıdır ve referans birimi 100'dür.

Pozitif oran (+150): 100 birim yatırımın net kârı 150 birimdir. ondalık = (amerikan / 100) + 1 → (150/100) + 1 = 2,50

Negatif oran (−180): 100 birim net kâr için 180 birim yatırmak gerekir. ondalık = (100 / |amerikan|) + 1 → (100/180) + 1 = 1,56

Olasılık karşılıkları: - +150 → 100 / (150 + 100) = %40,00 - −180 → 180 / (180 + 100) = %64,29

Amerikan formatta işaret, favori-sürpriz ayrımını doğrudan görünür kılar: negatif oran her zaman %50'nin üzerinde bir olasılık demektir.

Aynı olasılığın üç formattaki karşılıkları:

• Olasılık %80 → ondalık 1,25 → kesirli 1/4 → Amerikan −400
• Olasılık %66,7 → ondalık 1,50 → kesirli 1/2 → Amerikan −200
• Olasılık %50 → ondalık 2,00 → kesirli 1/1 → Amerikan +100
• Olasılık %33,3 → ondalık 3,00 → kesirli 2/1 → Amerikan +200
• Olasılık %20 → ondalık 5,00 → kesirli 4/1 → Amerikan +400
• Olasılık %10 → ondalık 10,00 → kesirli 9/1 → Amerikan +900

Dikkat edilmesi gereken nokta: bu olasılıklar örtük olasılıklardır, yani marj dahildir. Gerçek olasılık tahmini için önce pazarın toplam olasılığını normalize etmek gerekir.

Oranın hareketi bir bilgi taşır. Bir seçimin oranı 2,60'tan 2,20'ye düştüğünde:

• Örtük olasılık %38,46'dan %45,45'e çıkmıştır.
• Piyasa o sonucu yaklaşık 7 puan daha olası görmeye başlamıştır.

Değişimi yüzde puan olarak okumak, oran farkına bakmaktan daha bilgilendiricidir. 1,20 → 1,15 hareketi küçük bir oran farkıdır ama olasılıkta yaklaşık 3,6 puana denk gelir; 8,00 → 7,00 hareketi ise büyük görünmesine rağmen sadece 1,8 puanlık bir değişimdir.

Maç başlamadan hemen önceki son orana kapanış oranı denir ve genellikle piyasanın en verimli tahmini kabul edilir. Kendi seçimlerinizi kapanış oranıyla karşılaştırmak, analiz kalitenizi ölçmenin en dürüst yollarından biridir.

• Oranı kâr çarpanı sanmak. Ondalık oranda 3,00, kârın 3 katı değil; net kâr yatırımın 2 katıdır.
• Formatları karıştırmak. 2/1 kesirli oran 3,00 ondalıktır, 2,00 değil.
• Örtük olasılığı gerçek olasılık sanmak. Örtük olasılıkların toplamı marj yüzünden %100'ü aşar; ham haliyle her sonuç olduğundan olası görünür.
• Yüksek oranı "değerli" saymak. Oran yüksekliği tek başına hiçbir şey söylemez; olasılıkla karşılaştırılmadan değerlendirilemez.